У 1892 г. выйшла ў свет кніга Генрыха Татура, якая была прысвечана археалагічным помнікам на тэрыторыі Мінскай губерні. Разглядаючы помнікі старажытнасці, аўтар згадаў і пра сляды старой дахрысціянскай традыцыі — культавыя камяні, камяні са знакамі, каменныя паганскія стоды. Г. Татур так апісваў апошнія: «Идолы представляют собою не только статуи, но и более-менее форменные столбы с резными изображениями или чертами в верху лица человеческого. Такой, например, камень известен в Игуменском уезде под названием «Царь-Давид, которое, понятно, ему присвоено уже христианским поколением». Іншых звестак аўтар не пакінуў. У нашы дні ў розных энцыклапедычных выданнях можна знайсці звесткі Э. М. Зайкоўскага, паводле якіх, стод «Цар Давыд» знаходзіўся ля в. Слабодка Смалявіцкага р-на на памежжы з Чэрвенскім (раней Ігуменскі павет), і ён быў знішчаны ў 1930-я гады. На гэтым сканчваецца ўся вядомая інфармацыя пра шанаваны ў народзе каменны стод. На пошукі слядоў «Цара Давыда» і была скіравана наша выправа.
Мудрасць продкаў вучыць нас прыкмячаць знакі ў прыродзе і яе творах, якія сведчаць пра сілы, што дзейнічаюць унутры нас, вядуць нас па шляху жыцця і лёсу, знакі, якія скіроўваюць на дасягненні духоўных каштоўнасцей, на здольнасць сабрацца і паўнавартасна дзейнічаць на кожным этапе жыцця. Купалле — гэта ўзгадка прыроды і сусвету для нас аб тым, што чалавечае жыццё бяжыць, як кола Сонца, пераменна рухаючыся да ўзыходжання і цалкавітасці, а пасля дасягнення паўнаты скіроўваецца да зніжэння...
У наваколлях Магілёва ля Палыкавіцкай крыніцы, як і тысячагоддзі таму, стаіць Змеева Гара — старадаўняе крыўскае свяцілішча. Гэтыя мясціны пісьмова ўзгадваюцца ад 1552 году, калі чароўная Палыкавіцкая крыніца належыла магілёўскаму старасце Станіславу Кезгайлу. З цягам часу змяняліся людзі, змяняліся падзеі, але нязменным заставалася дзівосная моц гэтых святых мясцінаў. Узімку 2010 года Войст і Тодар Кашкурэвіч разам з сябрамі Цэнтра этнакасмалогіі “Крыўя” ладзілі вандроўку праз снежнае покрыва начнога леса да вяршыні Змеевай Гары. Палявыя запісы, зробленыя ў часе выправы ляглі ў аснову супольнага сеціўнага праекту Pragnavit’а і дудара Тодара Кашкурэвіча “Źmiejeva Hara”. Дудовая імправізацыя паводле архаічнага ладу і медытатыўная аранжыроўка сталі своеасаблівай творчай ахвярай музыкаў гэтаму месцу, да якой запрашаем далучыцца і слухачоў.
Колькі дзесяцігоддзяў таму Імантс Зыеданіс пісаў: «Табе душу я адкрываю, сястра, — чыстая яна, прыхаваная» і сканчаў словамі «душанька балтаў смугою пакрылася». Сёння хацелася б угледзецца ў гэтую душу скрозь клубы туману і разгледзець там яшчэ жывы агеньчык, расчуць сказанае па-рознаму, але ўсё ж падобнае: Es esmu, Aš esu, As asma ‘Аз есьм’.
Сёння літоўцы, латышы і беларусы (або крывічы), успрымаюцца як народы розных культураў, хаця ўважлівы позірк этнолага выяўляе агульнабалцкі культурны субстрат. Тэрыторыю гэтага субстрату выразна паказваюць лінгвістычныя, археалагічныя і этналагічныя мапы. За мінулае тысячагоддзе тэрыторыя балтаў зменшылася да 1/6 свайго былога памеру. Ці будзе гэтая тэндэнцыя пераважаць і далей? Працэсы глабалізацыі закрануць і пазасталую невялікую тэрыторыю балтаў. Ці існуе нейкая магчымасць развіцця балцкай цывілізацыі?
На пачатку хацелася б акрэсліць што такое крыўская ідэя і ў чым яе адметнасць. Упершыню гэты канцэпт выразна сфармуляваў Вацлаў Ластоўскі ў 20-30-х гадах мінулага стагоддзя. Ён вызначаў яго як нейкі альтэрнатыўны варыянт беларускай ідэнтычнасці, як тое, што павінна дапаўняць ці нават замяніць канцэпт “беларускасці”, якую мы ведаем, ці той ідэі беларускай, якая ўзнікла ў XIX стагоддзі і развілася ў беларускі нацыянальны рух. Пры гэтым, Ластоўскі абапіраўся на візію, часткова рамантычную, часткова гістарычную, таго, чым ёсць Крыўя ў гісторыі Беларусі. Па-першае, гэта Полацкае княства, якое мы лічым пачатковай протабеларускай формай дзяржаўнасці і ў сваіх пошуках дзяржаўных і прававых вытокаў звяртаемся менавіта да Полаччыны як узору самастойнасці, незалежнасці і першапачаткаў нашага існавання ў дзяржаўнай форме. Таксама ён звяртаўся да пэўнай традыцыі, бо ўжо ў 20-я гады Ластоўскі фармуляваў крыўскую ідэю, як ідэю духоўную. Тут вельмі цікава заўважыць пэўную паралель: Ластоўскі ў сваёй візіі Крыўі, якую ён фармуляваў у знакамітым творы “Лабірынты”, фактычна паўтарае тэзы еўрапейскіх традыцыяналістаў, такіх як Рэнэ Генон, Юліус Эвола, праектуючы пэўную мадэль соцыума, грамадства, ідэі на тутэйшай глебе.
Выканаўцы з «Gudy» практыкуюць голасны спеў (тэрмін уведзены этнамузыколагам Зінаідай Мажэйкай), якi паходзiць ад гучнага спеву на адкрытым месцы. Аснову рэпертуару калектыву складаюць абрадавыя песнi — найархаiчнейшы пласт традыцыйнай народнай культуры. Разам з імкненнем максімальна наблізіцца да аўтэнтычнага выканання гэта надае «Gudzie» адмысловую апрычонасць, якая розніць яе ад тых, хто займаецца адно стылізацыяй фальклору. Абрадавыя спевы сведчаць не толькі пра выключную даўніну традыцыйнай культуры, але выступаюць своеасаблівым «кодам», праз які магчымая псіхічна-эмацыйная лучнасць нашчадкаў са сваймі продкамі. Як перакананыя ўдзельніцы гурта, «песнi, прымеркаваныя да даўнiх святаў — аскепкi старога свету, якiя ляжаць глыбока ў свядомасцi кожнага, хто вядзе свой радавод з тутэйшай зямлi».
Зараз у еўрапейскіх народаў адно руціна, закасцяненне, цішыня і анты-традыцыйны чын паводзінаў, праявы заняпаду. На індаеўрапейскіх мовах не размаўлялі б па ўсім свеце, калі б ідэалам індаеўрапейцаў было “жыць і працаваць на радзіме”. Але гэтым, нажаль, абмяжоўваюцца ідэалы іхных нашчадкаў, мы не наважымся сказаць “спадкаемцаў”. Сёння героі стомленыя; заваёўнікі дазваляюць сябе заваёўваць, аддаюцца замежнаму нашэсцю: яны, чые продкі скарылі аграмадныя тэрыторыі, няздольныя забяспечыць вартую змену пакаленняў. Дрэва пакрывае сваімі галінамі ўсю зямлю, але па каранях ужо не ідзе сок. Зіма. Зіма суворая, цёмная і халодная. Але яна не вечная, — і заўтрашнімі героямі будуць тыя, хто, як і ранейшыя героі, здолеюць пераплыць мора яе цемры.
Аляксей Дзермант, Навум Гальпяровіч, Таццяна Сівец 15.02.2010 г.868
Філосаф Аляксей Дзермант у эфіры Першага нацыянальнага канала Беларускага радыё разважае пра паходжанне беларусаў, традыцыі, і асновы нашай ідэнтычнасці. Вядучыя праекта — Навум Гальпяровіч і Таццяна Сівец.
Напрыканцы чэрвеня 2009 г. адбылася экспедыцыя ў Валожынскі раён, падчас якой былі агледжаныя ваколіцы вёсак Выганічы, Сідараўцы, Ратынцы, Пярэжары. Вынікам яе стаў збор запісаў паданняў, апісанняў мясцовых звычаяў і святаў, фотаздымкаў каваных крыжоў, якія шырока распаўсюджаныя на тамтэйшых вясковых могілках, і ліштваў. З найбольш цікавых помнікаў трэба адзначыць драўляную каплічку на могілках у в. Сідараўцы і культавы Чортаў камень ля в. Ратынцы.
17 — 19 ліпеня 2009 г. адбылася экспедыцыя ў Бялыніцкі раён Магілёўскай вобласці падчас якой былі даследаваны вёскі Заазер’е, Майск і Эсьмоны разам з ваколіцамі. Мэтай экспедыцыі перш за ўсё былі старыя могілкі побач з в. Заазер’е і ля в. Майск.
Крыўскія, літоўскія і латышскія паданні пра культавыя камяні бадай ідэнтычныя, а гэта сведчыць пра іх супольнае паходжанне з міфалагічных уяўленняў плямёнаў даўніх балтаў, якія ў дагістарычныя часы жылі ў Панямонні і Падзвінні ды Верхнім Падняпроўі.
Даючы тут вядомыя з сярэднявечных хронік ды народных паданняў Уставы Крыве, якія доўга вызначалі жыццё прускага грамадства, з каментаром да іх Таўтвідаса Пятрыкаса, мы хацелі б не толькі засведчыць існаванне развітай праўнай сістэмы ў прусаў, але і ўвесці гэты ўнікальны збор старавечных юрыдычных нормаў у беларускі навуковы ўжытак, што, як нам здаецца, дало б плён пры вывучэнні тутэйшай традыцыйнай культуры, асабліва гэткай яе важнай часткі як звычаёвае права.
DRUVIS у Горадні 19.04.2010 г.23 красавіка (пятніца) у Горадні адбудзецца прэзентацыя альманаха DRUVIS, прысвечанага традыцыйнай этнічнай культуры і гісторыі... падрабязней…
«Крыўя» у Віцебску і Магілёве 09.03.2010 г.11 і 13 сакавіка Цэнтр этнакасмалогіі „KRYŬJA” запрашае на прэзентацыю альманаха DRUVIS у Віцебску і Магілёве.У прэзентацыя возьмуць... падрабязней…
Як і чаму беларусы выбіралі імёны Я заўсёды думаў, што варыянт імені зьмняняецца ў залежнасьці ад узросту. Дзіцёнка зваць Пятрок, падлетка - Пят... 27.08.10 21:13
У пошуках «Цара Давыда» Вельмі цікавы аповяд-дасьледваньне:) І я зараз ужо які год спрабую знайсьці як кажуць "трохугольны камень", ад... 26.08.10 20:24
Балцкі сьлед у гісторыі Менску Са словамі ўжо Аляксей патлумачыў. Усё нармальна. Акрамя таго, Драздоў дапускае і германскі ўплыў у фармірав... 18.07.10 18:27
Балцкі сьлед у гісторыі Менску усе словы глядзіце тут: www.lkz.lt/startas.htm (http://www.lkz.lt/startas.htm) 17.07.10 19:34
Балцкі сьлед у гісторыі Менску Нейкія дзіўныя у вас уяўленні пра літоўскую мову. Параўн. літ. dunas 'глей', dunajus, dunojus 'вялікая вада', лат. dunuvas 'запр... 17.07.10 16:45
Балцкі сьлед у гісторыі Менску Яўная памылка прынамсі ў арфаграфіі, dun(a/o)- , па-мойму, немагчымы ў літоўскай мове збег літар, можа літары ў пуб... 17.07.10 14:49
Балцкі сьлед у гісторыі Менску І не толькі ў нас, але і ў Літве, што, прынамсі, ставіць пад сумнеў адназначны балкана-славянскі след. 17.07.10 01:18
У 1892 г. выйшла ў свет кніга Генрыха Татура, якая была прысвечана археалагічным помнікам на тэрыторыі Мінскай губерні. Разглядаючы помнікі старажытнасці, аўтар згадаў і пра сляды старой дахрысціянскай традыцыі — культавыя камяні, камяні са знакамі, каменныя паганскія стоды. Г. Татур так апісваў апошнія: «Идолы представляют собою не только статуи, но и более-менее форменные столбы с резными изображениями или чертами в верху лица человеческого. Такой, например, камень известен в Игуменском уезде под названием «Царь-Давид, которое, понятно, ему присвоено уже христианским поколением». Іншых звестак аўтар не пакінуў. У нашы дні ў розных энцыклапедычных выданнях можна знайсці звесткі Э. М. Зайкоўскага, паводле якіх, стод «Цар Давыд» знаходзіўся ля в. Слабодка Смалявіцкага р-на на памежжы з Чэрвенскім (раней Ігуменскі павет), і ён быў знішчаны ў 
Мудрасць продкаў вучыць нас прыкмячаць знакі ў прыродзе і яе творах, якія сведчаць пра сілы, што дзейнічаюць унутры нас, вядуць нас па шляху жыцця і лёсу, знакі, якія скіроўваюць на дасягненні духоўных каштоўнасцей, на здольнасць сабрацца і паўнавартасна дзейнічаць на кожным этапе жыцця. Купалле — гэта ўзгадка прыроды і сусвету для нас аб тым, што чалавечае жыццё бяжыць, як кола Сонца, пераменна рухаючыся да ўзыходжання і цалкавітасці, а пасля дасягнення паўнаты скіроўваецца да зніжэння...
У наваколлях Магілёва ля Палыкавіцкай крыніцы, як і тысячагоддзі таму, стаіць Змеева Гара — старадаўняе крыўскае свяцілішча. Гэтыя мясціны пісьмова ўзгадваюцца ад 1552 году, калі чароўная Палыкавіцкая крыніца належыла магілёўскаму старасце Станіславу Кезгайлу. З цягам часу змяняліся людзі, змяняліся падзеі, але нязменным заставалася дзівосная моц гэтых святых мясцінаў. Узімку 2010 года Войст і 
Колькі дзесяцігоддзяў таму Імантс Зыеданіс пісаў: «Табе душу я адкрываю, сястра, — чыстая яна, прыхаваная» і сканчаў словамі «душанька балтаў смугою пакрылася». Сёння хацелася б угледзецца ў гэтую душу скрозь клубы туману і разгледзець там яшчэ жывы агеньчык, расчуць сказанае па-рознаму, але ўсё ж падобнае: Es esmu, Aš esu, As asma ‘Аз есьм’.
Сёння літоўцы, латышы і беларусы (або крывічы), успрымаюцца як народы розных культураў, хаця ўважлівы позірк этнолага выяўляе агульнабалцкі культурны субстрат. Тэрыторыю гэтага субстрату выразна паказваюць лінгвістычныя, археалагічныя і этналагічныя мапы. За мінулае тысячагоддзе тэрыторыя балтаў зменшылася да 1/6 свайго былога памеру. Ці будзе гэтая тэндэнцыя пераважаць і далей? Працэсы глабалізацыі закрануць і пазасталую невялікую тэрыторыю балтаў. Ці існуе нейкая магчымасць развіцця балцкай цывілізацыі?
На пачатку хацелася б акрэсліць што такое крыўская ідэя і ў чым яе адметнасць. Упершыню гэты канцэпт выразна сфармуляваў Вацлаў Ластоўскі ў 20-30-х гадах мінулага стагоддзя. Ён вызначаў яго як нейкі альтэрнатыўны варыянт беларускай ідэнтычнасці, як тое, што павінна дапаўняць ці нават замяніць канцэпт “беларускасці”, якую мы ведаем, ці той ідэі беларускай, якая ўзнікла ў XIX стагоддзі і развілася ў беларускі нацыянальны рух. Пры гэтым, Ластоўскі абапіраўся на візію, часткова рамантычную, часткова гістарычную, таго, чым ёсць Крыўя ў гісторыі Беларусі. Па-першае, гэта Полацкае княства, якое мы лічым пачатковай протабеларускай формай дзяржаўнасці і ў сваіх пошуках дзяржаўных і прававых вытокаў звяртаемся менавіта да Полаччыны як узору самастойнасці, незалежнасці і першапачаткаў нашага існавання ў дзяржаўнай форме. Таксама ён звяртаўся да пэўнай традыцыі, бо ўжо ў 
Выканаўцы з «Gudy» практыкуюць голасны спеў (тэрмін уведзены этнамузыколагам Зінаідай Мажэйкай), якi паходзiць ад гучнага спеву на адкрытым месцы. Аснову рэпертуару калектыву складаюць абрадавыя песнi — найархаiчнейшы пласт традыцыйнай народнай культуры. Разам з імкненнем максімальна наблізіцца да аўтэнтычнага выканання гэта надае «Gudzie» адмысловую апрычонасць, якая розніць яе ад тых, хто займаецца адно стылізацыяй фальклору. Абрадавыя спевы сведчаць не толькі пра выключную даўніну традыцыйнай культуры, але выступаюць своеасаблівым «кодам», праз які магчымая псіхічна-эмацыйная лучнасць нашчадкаў са сваймі продкамі. Як перакананыя ўдзельніцы гурта, «песнi, прымеркаваныя да даўнiх святаў — аскепкi старога свету, якiя ляжаць глыбока ў свядомасцi кожнага, хто вядзе свой радавод з тутэйшай зямлi».
Зараз у еўрапейскіх народаў адно руціна, закасцяненне, цішыня і анты-традыцыйны чын паводзінаў, праявы заняпаду. На індаеўрапейскіх мовах не размаўлялі б па ўсім свеце, калі б ідэалам індаеўрапейцаў было “жыць і працаваць на радзіме”. Але гэтым, нажаль, абмяжоўваюцца ідэалы іхных нашчадкаў, мы не наважымся сказаць “спадкаемцаў”. Сёння героі стомленыя; заваёўнікі дазваляюць сябе заваёўваць, аддаюцца замежнаму нашэсцю: яны, чые продкі скарылі аграмадныя тэрыторыі, няздольныя забяспечыць вартую змену пакаленняў. Дрэва пакрывае сваімі галінамі ўсю зямлю, але па каранях ужо не ідзе сок. Зіма. Зіма суворая, цёмная і халодная. Але яна не вечная, — і заўтрашнімі героямі будуць тыя, хто, як і ранейшыя героі, здолеюць пераплыць мора яе цемры.
Філосаф Аляксей Дзермант у эфіры 
Напрыканцы чэрвеня 2009 г. адбылася экспедыцыя ў Валожынскі раён, падчас якой былі агледжаныя ваколіцы вёсак Выганічы, Сідараўцы, Ратынцы, Пярэжары. Вынікам яе стаў збор запісаў паданняў, апісанняў мясцовых звычаяў і святаў, фотаздымкаў каваных крыжоў, якія шырока распаўсюджаныя на тамтэйшых вясковых могілках, і ліштваў. З найбольш цікавых помнікаў трэба адзначыць драўляную каплічку на могілках у в. Сідараўцы і культавы Чортаў камень ля в. Ратынцы.
17 — 19 ліпеня 2009 г. адбылася экспедыцыя ў Бялыніцкі раён Магілёўскай вобласці падчас якой былі даследаваны вёскі Заазер’е, Майск і Эсьмоны разам з ваколіцамі. Мэтай экспедыцыі перш за ўсё былі старыя могілкі побач з в. Заазер’е і ля в. Майск.
Крыўскія, літоўскія і латышскія паданні пра культавыя камяні бадай ідэнтычныя, а гэта сведчыць пра іх супольнае паходжанне з міфалагічных уяўленняў плямёнаў даўніх балтаў, якія ў дагістарычныя часы жылі ў Панямонні і Падзвінні ды Верхнім Падняпроўі.
Даючы тут вядомыя з сярэднявечных хронік ды народных паданняў Уставы Крыве, якія доўга вызначалі жыццё прускага грамадства, з каментаром да іх Таўтвідаса Пятрыкаса, мы хацелі б не толькі засведчыць існаванне развітай праўнай сістэмы ў прусаў, але і ўвесці гэты ўнікальны збор старавечных юрыдычных нормаў у беларускі навуковы ўжытак, што, як нам здаецца, дало б плён пры вывучэнні тутэйшай традыцыйнай культуры, асабліва гэткай яе важнай часткі як звычаёвае права.
